De dagen worden korter, de temperaturen zakken en in de moestuin is duidelijk te merken dat de herfst is begonnen. De laatste courgettes en tomaten worden geoogst, de bonen zijn inmiddels verdwenen en sommige planten beginnen langzaam te verkleuren en af te sterven.
Tijd om de moestuin winterklaar te maken dus!
Maar voordat je enthousiast alles uit de grond trekt en de tuin helemaal netjes achterlaat: doe dat vooral niet. Een moestuin hoeft in de winter namelijk helemaal niet kaal en opgeruimd te zijn. Sterker nog: door hier en daar wat plantenresten, wortels en uitgebloeide bloemen te laten staan, help je de bodem én allerlei tuinhulpjes de winter door.
Laat de wortels lekker zitten
Een plant die klaar is met groeien, trekken wij niet automatisch met wortel en al uit de grond. Is de plant gezond? Dan knippen we hem vlak boven de grond af en laten we de wortels gewoon zitten.
Waarom?
Onder de grond gebeurt namelijk veel meer dan je misschien denkt. De wortels vormen voedsel voor het bodemleven en breken uiteindelijk vanzelf af. Daarbij blijven er kleine gangetjes in de grond achter, waardoor water en lucht makkelijker hun weg vinden.
En het scheelt ook nog eens werk. Win-win!
Planten die ziek zijn of waarvan je vermoedt dat ze een bodemgebonden ziekte hebben, kun je natuurlijk beter wél helemaal verwijderen.
Niet alles hoeft weg
Ook boven de grond mag je best wat laten staan. Uitgebloeide bloemen en holle plantenstengels zien er misschien wat rommelig uit, maar kunnen juist waardevol zijn voor insecten.
In en tussen oude plantenresten vinden allerlei kleine dieren een beschut plekje. Sommige insecten gebruiken holle stengels zelfs om te overwinteren. En zitten er nog zaden aan uitgebloeide planten? Dan kunnen vogels daar ook nog van meeprofiteren.
Een moestuin hoeft in de winter dus echt niet strak en kaal te zijn.
Wij vinden het eigenlijk juist wel mooi: zo'n tuin waaraan je nog kunt zien hoeveel leven er de afgelopen maanden in heeft gezeten.
Uitgebloeide goudsbloem
Oogst wat er nog te oogsten valt
Ondertussen betekent herfst gelukkig niet dat het moestuinseizoen meteen voorbij is.
Sommige planten gaan nog verrassend lang door. Bij ons kwamen er bijvoorbeeld nog de laatste courgettes vanaf terwijl andere planten al duidelijk begonnen te verkleuren. En wintergroenten zoals palmkool en spruitjes kunnen juist prima tegen wat kou.
Loop daarom eerst eens rustig door je moestuin voordat je begint met opruimen. Misschien hangt of staat er nog veel meer lekkers dan je denkt.
Geef de bodem wat bescherming
Een kale bodem is kwetsbaarder voor regen, wind en kou. Daarom kun je lege stukken moestuin in de herfst bedekken.
Dat kan bijvoorbeeld met afgevallen bladeren, een laagje compost of ander organisch materiaal. Zo bescherm je de grond tegen weersinvloeden en geef je het bodemleven tegelijkertijd nieuw materiaal om af te breken.
Afgevallen blad hoeft dus zeker niet allemaal in de groene container. In de tuin kan het nog hartstikke nuttig zijn.
Let er wel op dat je geen dikke, verstikkende laag maakt. Een luchtige laag is voldoende.
En onkruid dan?
Dat mag natuurlijk wél weg. Zeker onkruid dat al in het zaad staat, halen we liever uit de moestuin. Anders geef je jezelf volgend voorjaar mogelijk behoorlijk wat extra werk.
Heb je stukken grond die voorlopig leeg blijven? Dan is dit ook een mooi moment om ze te controleren en hardnekkig onkruid alvast te verwijderen.
Vergeet de tuinhulpjes niet
Bij het winterklaar maken van de moestuin kijken we niet alleen naar wat goed is voor onze groenten en de bodem. Ook de andere bewoners van de tuin mogen wat ons betreft een handje geholpen worden.
Een hoopje bladeren, uitgebloeide planten, wat losse takken of een rustig hoekje kan in de winter een schuilplaats worden voor allerlei kleine dieren en insecten.
En juist daarom hoeft bij ons niet ieder hoekje netjes te zijn.
Want waar wij misschien een rommelig stukje tuin zien, ziet een insect mogelijk een prima overwinteringsplek.
Tijd om alvast vooruit te kijken
Wanneer de moestuin langzaam tot rust komt, begint voor ons stiekem alweer een van de leukste onderdelen: plannen maken voor het volgende moestuinseizoen.
Wat ging dit jaar fantastisch? Welke groenten willen we absoluut opnieuw kweken? En voor welke nieuwe soorten maken we volgend jaar een plekje vrij?
De herfst en winter zijn het perfecte moment om rustig inspiratie op te doen, je zaden uit te zoeken en alvast plannen te maken. Maar eerst mag de tuin even uitrusten.
Dus ga je jouw moestuin winterklaar maken? Pak gerust de snoeischaar, maar laat die drang om alles helemaal kaal en netjes te maken vooral een beetje los.
De bodem én de tuinhulpjes zullen je dankbaar zijn.